Emigreren is meer dan een adreswijziging
Emigreren brengt net even iets meer met zich mee dan adreswijzingen naar de betreffende instanties, familie, vrienden en relaties. En ondanks het jaar voorbereiding zijn er altijd weer dingen die toch anders lopen. Maar na ruim negen maanden kunnen we zeggen dat we alle procedures hebben doorlopen. Het een ging wat sneller dan het ander en soms lieten we zelf een steekje vallen. We hebben zelf veel gehad aan het meelezen in facebookgroepen, Copilot/ChatGPT/Claude/etc en natuurlijk het bevragen van (Italiaanse) vrienden en Nederlanders die hier al wonen. En daarom zet ik hieronder de meest noodzakelijke stappen op een rijtje, voor iedereen die naar Italië gaat of wil verhuizen.
Let wel: dit zijn ónze ervaringen, in onze gemeente. Er zijn regionale en binnen de regio zelfs lokale verschillen. En er zijn natuurlijk nog een miljoen andere zaken die geregeld moeten worden of waar je tegenaan loopt.
Uitschrijven uit Nederland
Uitschrijven uit Nederland kan bij je gemeente, maximaal vijf dagen van tevoren. Tip van onze accountant: zet je uitschrijving niet symbolisch op 1 januari, want dan moet je over dat hele volgende jaar nog belastingaangifte in NL doen. Ga je dus, zoals wij, weg aan het eind van het jaar, zet dan de datum van uitschrijving op maximaal 31 december. Zorg er ook voor dat de belastingaangifte voor het laatste jaar dat je in Nederland stond ingeschreven een emigratie-aangifte is. Losse draadjes kunnen eindeloos lang én vervelend zijn, met een goede emigratieaangifte hecht je alles goed af.
Vraag om de schriftelijke bevestiging van uitschrijving, die zou je nodig kunnen hebben bij het inschrijven in je nieuwe Italiaanse gemeente.
Verder: vernieuw je paspoort en rijbewijs voordat je gaat emigreren. Dat hoef je je daar de eerste negen jaar niet mee bezig te houden. Zorg wel dat je op tijd begint met een verlenging van je paspoort of aanvragen van een Italiaans rijbewijs. Zo voorkom je dat je maandenlang ongeldige documenten hebt.
Als je je uitschrijft uit Nederland, stoppen ook meteen al je verzekeringen (autoverzekering, ziektekostenverzekering, WA-verzekering). Je kunt er dus ook voor kiezen om eerst naar Italië te verhuizen en je dán pas uit te laten schrijven uit Nederland. Dat zou echter ook kunnen betekenen dat je je nog niet kunt laten inschrijven in je Italiaanse gemeente.
Ik heb daarnaast in het kader beter mee verlegen dan om verlegen ook het uittreksel burgerlijke stand en de uittreksels uit het geboorteregister aangevraagd. Je kunt ervoor kiezen om dit in diverse talen te laten doen. Verder heb ik onze akte van huwelijkse voorwaarden door een beëdigde tolk laten vertalen in het Italiaans.
Inschrijven in je nieuwe Italiaanse gemeente
Wij hebben ons netjes gemeld bij de portier van onze nieuwe gemeente. Althans: bij de man die in een klein hokkantoortje bij de ingang zat. Gianni was niet alleen portier/receptionist, hij bleek ook te gaan over de eerste inschrijving. Wij hoefden alleen onze paspoorten te laten zien, het eigendomsbewijs van ons huis én het libretto van onze Italiaanse auto. Naar ons inkomen of bewijs van uitschrijving uit Nederland werd niet gevraagd. We moesten nog een formulier laten invullen voor de gemeentebelasting (oa ophalen vuilnis). De rekening daarvoor kwam enkele dagen later al in de bus.
Dit gaat dus bij iedere gemeente anders. Bovendien kende Gianni een van onze buren en blijkbaar betekende dit dat wij te vertrouwen waren.
Na de inschrijving komt de lokale politie een bezoek brengen, om te kijken of je bent wie je zegt dat je bent én of je daadwerkelijk in je huis woont. Zijn ze echter na 40 dagen nog niet geweest? Dan ben je automatisch resident. Wij hebben netjes gewacht, maar je kunt ook eerder kijken of je je certificaat van residentie kunt krijgen.
Codice Fiscale
Voor de CF, de codice fiscale (het Italiaanse burgerservicenummer) gingen we naar de Agenzia delle Entrata. Dat is de Italiaanse belastingdienst, met in de meeste gemeenten een kantoor. Met een beetje mazzel sta je met een paar minuten weer buiten, met een geprint A4tje met daarop je CF.
Certificaat van residentie
Ook dit is weer een proces wat -vermoed ik- lokaal anders kan zijn. Maar voor ons gold: wij kregen een certificaat van residentie. Met een officieel zegel en stempel. En van de betreffende ambtenaar de hier onvermijdelijke vraag waarom we van het rijke, welvarende Nederland naar het arme Zuid-Italië waren verhuisd.
Carta di Identita Elettronica
De CIE, de Carta di identita elettronica is een behoorlijk onmisbare kaart. Net zoals de tessera sanitaria, de ziektekostenpas die in Italië ook geldt als bewijs van je codice fiscale. Wij hadden overigens het eerste halve jaar tot negen maanden geen CIE en TS, en de wereld is gewoon door blijven draaien.
Het aanvragen van de CIE gaat als volgt:
Je maakt een afspraak voor het aanvragen van de kaart. Dat kan bij het gemeenteloket of telefonisch bij je gemeente, maar ook online (https://www.cartaidentita.interno.gov.it/richiedi/). Je moet dan overigens nog steeds fysiek naar je gemeente voor het zetten van de handtekeningen en het betalen van de kaart.
Bij het online maken van de afspraak vul je meteen alles in en je kunt een digitale foto uploaden. Ik maakte mijn afspraak in maart en kon eind juni terecht. De kaart zelf had ik binnen twee weken. De echtgenoot maakte in september de online afspraak en kon de volgende dag al terecht, zijn kaart was er zelfs binnen een paar dagen.
De kaart is ook elektronisch en moet nog geactiveerd worden. Bewaar dus zorgvuldig de documenten die je van de ambtenaar krijgt én de documenten die je bij je kaart krijgt. Daarin staan de benodigde pin- en pukcodes.
Tessera Sanitaria
De tessera sanitaria is je ziektekostenpas, maar wordt ook gebruikt als bewijs van de codice fiscale. Je krijgt deze pas als je je laat inschrijven bij de ASL (Azienda Sanitaria Locale, de lokale afdeling van de nationale gezondheidszorg, de SSN). Voor Italianen geldt dat ze gratis verzekerd zijn. Buitenlandse ingezetenen moeten hun verzekering zelf regelen. Een Italiaanse particuliere verzekering kost om en nabij hetzelfde als de Nederlandse zorgverzekering.
Ben je verzekerd via het CAK, dan ontvang je een S1 formulier. Dit formulier neem je mee naar de ASL. Je hoeft in dit geval niet een aparte particuliere verzekering af te sluiten (je kunt natuurlijk altijd een aanvullende verzekering afsluiten als je dat wilt). Je ontvangt dan van het CAK een Europese zorgpas en van de ASL de tessera sanitaria.
Bij inschrijving bij de ASL krijg je ook een huisarts toegewezen (of je kunt kiezen uit enkele praktijken).
Let op 1: de CAK en ASL geven geen werelddekking. Ga je bijvoorbeeld naar de VS dan kan het verstandig zijn om dit in je reisverzekering mee te nemen.
Let op 2: Na 1 november 2026 geldt dat alleen nog mensen met AOW of bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsuitkering verzekerd zijn via het CAK.
Italiaans kenteken op je Nederlandse auto
Je kunt ervoor kiezen om je Nederlandse auto op Italiaans kenteken te laten zetten. Als de auto langer dan zes maanden in jouw bezit is, dan geldt dit als een verhuizing en niet als import. Let daar goed op, want dat kan duizenden euro’s schelen. Onze ervaring is echter wel dat je over een lange adem én ander vervoer moet beschikken, want de goedkeuring kan even duren. In ons geval duurde het bijna zes maanden.
Het kentekenwisselen begint al in Nederland: daar moet je een tijdelijk kenteken plus verzekering voor een of twee weken regelen (vanaf uiterlijk je datum van uitschrijving). Er zijn bedrijven die dit snel voor je kunnen doen en die dan ook de COC voor je aanvragen. Wij betaalden voor dit alles (incl. verzekering) 150 euro.
Allereerst moet je bewijs van residentie hebben. Vervolgens ga je naar een Agenzia di pratiche automobilistiche of autoscuola, met de volgende documenten:
- Nederlands kentekenbewijs (alle delen of kentekencard).
- Geldig legitimatiebewijs (paspoort of ID-kaart).
- Italiaans codice fiscale.
- Bewijs van Italiaanse woonplaats (certificato di residenza of inschrijving bij de gemeente).
- Bewijs van uitschrijving uit Nederland (emigratie/uitschrijving BRP).
- Bewijs dat de auto minstens 6 maanden voor de verhuizing jouw eigendom was (kentekenbewijs, koopfactuur of aankoopcontract).
- Conformiteitscertificaat (COC, Certificate of Conformity). Als je dat niet hebt, moet soms een aanvullende technische keuring plaatsvinden.
Onze Agenzia di pratiche automobilistiche regelde de vertaling. Verder moesten we zelf de documenten inleveren bij de Agenzia delle Entrate: via hen gaan de documenten naar de Ufficio della Motorizzazione Civile. Er zijn agenzie di pratiche automobilistiche die dit ook uit handen nemen.
Maar of je het nu zelf naar de Agenzia delle Entrate brengt of je het helemaal uit handen geeft: houd rekening met een wachttijd van drie tot zes maanden. Zeker als de maand augustus er nog tussen zit.
Als alle goedkeuringen zijn gegeven, dan regelt de Agenzia di pratiche automobilistiche het kenteken (libretto) en de kentekenplaten. Naast het betalen van de kosten betaal je ook meteen de wegenbelasting voor het hele jaar.